Prof. Tomasz Trojanowski (zdjęcie udostępnione przez prof. Tomasza Trojanowskiego)

Urodzony w 1947 roku w Lublinie, całe życie zawodowe związał z tym miastem i Uniwersytetem Medycznym w Lublinie. Już jako student Wydziału Lekarskiego wykazywał szczególne zainteresowanie neuroanatomią i chirurgią mózgu. Dziedziny te wówczas dopiero wchodziły w etap dynamicznego rozwoju. Po ukończeniu studiów w 1970 roku rozpoczął pracę naukową i kliniczną, szybko zdobywając kolejne stopnie naukowe. Tytuł profesora uzyskał w 1991 roku.

Studenci V roku wydz. Lekarskiego Akademii Medycznej w Lublinie w 1969 r. Od lewej: Tomasz Trojanowski, Wiesław Kostrzewski, dr. Stanisław Burzyński. Od prawej: Krzysztof Przesmycki, Dariusz Jędrzejewski, Hanna Lackowska, Małgorzata Szczerbo, dr Zbigniew Czernicki (archiwum prywatne M. Szczerbo-Trojanowskiej)

Ścieżka zawodowa profesora Trojanowskiego naznaczona jest zarówno imponującym dorobkiem klinicznym, jak i szeroką aktywnością organizacyjną. Jako operator przeprowadził ponad pięć tysięcy zabiegów neurochirurgicznych, w tym liczne operacje o wysokim stopniu trudności: tętniaków mózgowych, guzów podstawy czaszki czy naczyniowych malformacji mózgowych. Kierowana przez niego Klinika Neurochirurgii i Neurochirurgii Dziecięcej w Lublinie mieszcząca się w ówczesnym Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym Nr 4 w Lublinie (dziś Uniwersytecki Szpital Kliniczny Nr 4 w Lublinie) stała się wiodącym ośrodkiem leczenia schorzeń mózgu w Polsce i regionie.

Zespół Kliniki Neurochirurgii: Dr Bogdan Darwaj, Mgr Grażyna Basińska, dr Stanisław Kamiński, dr Piotr Markiewicz,  dr Edward Zderkiewicz, prof Halina Koźnieweska, dr Ciupak, dr Tomasz Trojanowski, dr Konrad Moszyński, mgr Halina Migurska, dr Edward Maziarz,  dr Jacek Kulesza (zdjęcie udostępnione przez prof. Tomasza Trojanowskiego)

Równolegle profesor Trojanowski aktywnie uczestniczył w życiu akademickim Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, pełniąc funkcje prodziekana i prorektora. Ważnym obszarem jego działalności stały się także prace w organizacjach naukowych i zawodowych. Był przewodniczącym i wiceprzewodniczącym Komitetu Nauk Neurologicznych Polskiej Akademii Nauk, jest członkiem rzeczywistym PAN i Polskiej Akademii Umiejętności, a także pełnił funkcję wiceprezydenta Europejskiego Zrzeszenia Towarzystw Neurochirurgicznych EANS oraz Światowej Federacji Towarzystw Neurochirurgicznych WFNS.

Prezydium PAN Oddziału w Lublinie, 2022 rok. Od lewej: prof. Jan Gliński, Prezes - prof. Tomasz Trojanowski, prof. Marian Truszczyński, prof. Cezary Sławiński (zdjęcie udostępnione przez prof. Tomasza Trojanowskiego)

W latach 1995–2018 profesor Tomasz Trojanowski kierował Katedrą i Kliniką Neurochirurgii i Neurochirurgii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. W 2004 i 2005 roku była ona  uznana za najlepszą Klinikę Neurochirurgii w Polsce w rankingach Newsweeka. Profesor Trojanowski pełni funkcję członka Senatu Uniwersytetu Medycznego w Lublinie oraz nieprzerwanie Krajowego Konsultanta w dziedzinie neurochirurgii, powołanego na kolejną kadencję w czerwcu 2024 roku. Był przewodniczącym Sekcji Medycznej Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej ds Stopni i Tytułów Naukowych nadzorującej procedury awansów naukowych. 

Inauguracja Sekcji Medycznej Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej ds. Stopni i Tytułów Naukowych 2018 w środku przewodniczący prof. Tomasz Trojanowski (zdjęcie udostępnione przez prof. Tomasza Trojanowskiego)

Jest on prezesem lubelskiego oddziału Polskiej Akademii Nauk oraz przewodniczącym Komitetu Nauk Neurologicznych PAN. Aktywnie uczestniczy w pracach wielu komitetów i komisji PAN, współtworząc kierunki rozwoju nauk medycznych w Polsce. Jako członek prestiżowych towarzystw międzynarodowych; Światowej Akademii Neurochirurgicznej, Euroazjatyckiej Akademii Neurochirurgicznej, Niemieckiej Akademii Neurochirurgów, Tureckiej Akademii Neurochirurgów oraz Krymskiej Akademii Nauk (Ukraina), aktywnie uczestniczy w globalnym dialogu naukowym.

Europejski  Kongres  Neurochirurgów w Hannowerze 2011, od lewej prezydent Manfred  Westphal i prof. Tomasz Trojanowski (zdjęcie udostępnione przez prof. Tomasza Trojanowskiego)

Zaangażowany w działalność redakcyjną, współpracuje z czołowymi czasopismami naukowymi, takimi jak Neurologia i Neurochirurgia Polska, Acta Neurochirurgica (Wiedeń), Journal of Neurosciences (Rzym), Neurosurgery (USA), Journal of Korean Neurosurgery, a także z kilkoma innymi prestiżowymi międzynarodowymi tytułami. Jako ekspert o uznanej pozycji, zasiada również w zespole doradców Prezydenta Cypru ds. utworzenia nauczania medycyny, współtworzy politykę edukacyjną i standardy akademickie w zakresie kształcenia lekarzy.

Światowy Kongres WFNS w Seulu (zdjęcie udostępnione przez prof. Tomasza Trojanowskiego)

Profesor Trojanowski od lat cieszy się uznaniem środowiska medycznego nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie. Jako Honorowy Prezes Polskiego Towarzystwa Neurochirurgów oraz wiceprezydent dwóch kluczowych organizacji – Europejskiego Zrzeszenia Towarzystw Neurochirurgicznych (EANS) i Światowej Federacji Towarzystw Neurochirurgicznych (WFNS) – odgrywa istotną rolę w kształtowaniu międzynarodowej współpracy w dziedzinie neurochirurgii. Równocześnie pełni funkcję sekretarza Euroazjatyckiej Akademii Neurochirurgicznej. Został uhonorowany członkostwem honorowym w Polskim Towarzystwie Chirurgicznym, a także w Brytyjskim i Niemieckim Towarzystwie Neurochirurgów – co świadczy o jego wysokiej pozycji także poza granicami kraju.

Konwencja Euroazjatyckiej Akademii Neurochirurgicznej w Nara, Japonia, 2004 rok, wśród uczestników Keiji Sano, Kil Soo Choi,Tucap Ozgen, Jahannes Schramm, Zvi Harry Rappaport, Noel Dan, Rudolf Fahlbush, Ken Lindsay (zdjęcie udostępnione przez prof. Tomasza Trojanowskiego)

Zaangażowany w kwestie etyki i kształcenia lekarzy, przewodniczy Europejskiej Komisji Etyczno-Prawnej oraz prowadzi wykłady w ramach Europejskich Kursów z Neurochirurgii. Jest również honorowym członkiem Europejsko-Indyjskiej Fundacji Nauk Neurologicznych i dyrektorem Europejskiego Konsorcjum Badań nad Urazami Mózgu (EBIC). Jako prezydent Sekcji Neurochirurgów Europejskiej Unii Specjalistów Medycznych (UEMS) oraz przewodniczący jej sekcji zabiegowych, aktywnie wpływa na kierunki rozwoju neurochirurgii w skali kontynentu.

Profesorowie Majid Samii - Prezydent Światowej Federacji Towarzystw Neurochirurgicznych WFNS, Robert Spezler dyrektor Barrow Institute w Phoenix Arizona USA, Tomasz Trojanowski wiceprezydent WFNS, 2005 rok (zdjęcie udostępnione przez prof. Tomasza Trojanowskiego)

Profesor należy także do Lubelskiego Towarzystwa Naukowego oraz wielu innych organizacji naukowych, co potwierdza jego silne związki z regionalnym środowiskiem akademickim. Choć jego dorobek naukowy i organizacyjny ma wymiar międzynarodowy, pozostaje głęboko zakorzeniony w Lublinie – mieście, z którym związał całe swoje życie zawodowe i rodzinne. Należy do grona tych uczonych, którzy nie tylko reprezentują Polskę na arenie światowej, ale także aktywnie wspierają rozwój swojego regionu i z dumą noszą miano lokalnych patriotów. Jego działalność została uhonorowana licznymi odznaczeniami,  wśród nich Order Świętego Sylwestra nadany przez Stolicę Apostolską za osiągnięcia naukowe i postawę etyczną, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski oraz Gloria Medicinae (najwyższe odznaczenie Polskiego Towarzystwa Lekarskiego). Otrzymał również medale: „Zasłużony dla Polskiego Towarzystwa Neurochirurgów”, Lubelskiej Izby Lekarskiej i Prezydenta Miasta Lublina. W 2020 roku został laureatem Nagrody Angelus w kategorii „człowiek służby publicznej” oraz “Statuetką Hipolita” za działalność społeczną. Uhonorowano go także nagrodami naukowymi I stopnia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, licznymi wyróżnieniami dydaktycznymi Rektora Akademii Medycznej oraz prestiżowymi tytułami: „Ambasadora Lubelszczyzny” i „Zasłużonego dla Lubelskiego Środowiska Naukowego – Pro Societate Scientiarum et Litterarum Lublinensi Merito”. 

Prof. dr hab. n. med. Tomasz Trojanowski – Prezes PTNCh nadaje Honorowe Członkostwo PTNCh profesorowi Gazi Yasargilowi, twórcy nowoczesnej neurochirurgii. Rok 2007 (zdjęcie udostępnione przez prof. Tomasza Trojanowskiego)

Cechą wyróżniającą jego działalność naukową jest interdyscyplinarność. Łączy zagadnienia chirurgii naczyniowej i onkologii mózgu z bioetyką, szkoleniem specjalistycznym i problematyką jakości opieki medycznej. Jego dorobek obejmuje ponad 280 publikacji i kilkaset wystąpień konferencyjnych. Ważnym polem aktywności jest także współpraca międzynarodowa. Odbywał staże i prowadził wymianę naukową m.in. we Włoszech, Szwecji, Wielkiej Brytanii i Francji. Na przestrzeni kilku dekad kariery pozostaje wierny etosowi neurochirurga — człowieka, który łączy precyzję rzemiosła, odwagę kliniczną i odpowiedzialność etyczną. Z jego działalnością związana jest nie tylko modernizacja polskiej neurochirurgii, ale także kształcenie wielu pokoleń lekarzy i umacnianie pozycji polskiego środowiska na arenie europejskiej.

Prof. Tomasz Trojanowski to dziś postać, która łączy w sobie dziedzictwo mistrzów polskiej neurochirurgii z wizją jej przyszłości w epoce medycyny wysokich technologii. Pozostaje jednym z najbardziej wpływowych i cenionych przedstawicieli tej dziedziny w Polsce.

Bibliografia

Polska Akademia Nauk Oddział w Lublinie. Curriculum vitae prof. Tomasza Trojanowskiego. Internet Archive. http://www.pan-ol.lublin.pl/biul_4/art_402.htm. Zarchiwizowano 13 września 2019. Dostęp: 9 lipca 2025.

Nauka Polska. prof. dr hab. czł. rzecz. PAN Tomasz Trojanowski. https://archiwum.nauka-polska.pl/#/profile/scientist?id=30950&_k=sley9o. Dostęp: 9 lipca 2025.

Autorka artykułu: Profesor Tomasz Trojanowski, dr n. hum. Agnieszka M. Polak

Artykuły są realizowane w ramach cyklu Dzieje neurochirurgii