Teatr sekcji zwłok
Publiczne sekcje zwłok, znane jako „teatry anatomiczne”, przyciągały zarówno lekarzy, studentów medycyny, jak i szeroką publiczność zainteresowaną tajemnicami ludzkiego ciała. Największą popularnością cieszyły się w okresie renesansu w Europie. Jako widowiska edukacyjne opierały się na demonstrowaniu ludzkiej anatomii i funkcjonowania ciała. Szybko stały się też formą rozrywki.

Centrami tego rodzaju działalności były włoskie uniwersytety w Padwie, Bolonii i Florencji. Pierwszy stały teatr anatomiczny powstał w Padwie w 1594 roku i był zaprojektowany specjalnie do przeprowadzania publicznych sekcji. Konstrukcja na wzór rzymskiego amfiteatru, z rzędami siedzeń umieszczonych jedne nad drugimi, zapewniała dobrą widoczność dla wszystkich widzów. Przy czym za miejsca „lepsze” uznawano te w dolnych rzędach, z których korzystały władze miasta czy członkowie senatu uniwersytetu, a te „gorsze” - w górnych rzędach przeznaczone były dla studentów i osób postronnych. W centralnej części teatru znajdował się stół sekcyjny, a przy nim katedra, z której lektor odczytywał traktat anatomiczny. W tym czasie anatom dokonywał sekcji i demonstrował zgromadzonym kolejne partie ciała. 

Grafika przedstawia scenę teatru anatomicznego z epoki renesansu. Na środku owalnej sali z audytorium znajduje się stół sekcyjny z ciałem. Stoją przy nim dwie postacie. Wokół, miejsca w rzędach na piętrach zajmuje publiczność.
Grafika przedstawia scenę teatru anatomicznego z epoki renesansu. Ilustracja stworzona z użyciem sztucznej inteligencji.Caption

Pokazy anatomiczne przypominały przedstawienie teatralne. Miały swoją estetykę i dramaturgię (atmosferę tworzyła gra światła, muzyki, zapachu). W miarę wzrostu ich popularności, stawały się wydarzeniami biletowanymi. Sekcji dokonywano najczęściej w okresie karnawału. Zimowa pora zapewniała bowiem najlepsze warunki do przechowywania ciał denatów - głównie skazańców, najczęściej wysokich i szczupłych mężczyzn, którzy nie byli mieszkańcami miasta, w którym odbywała się sekcja.

Publiczne sekcje zwłok stały się wydarzeniem towarzyskim, miejscem modnym, gdzie pojawiano się już nie tylko z ciekawości, ale także z pobudek personalnych czy społecznych.  

Karolina Bojarczuk/UMLub

Bibliografia:

  1. Emilia Olechnowicz, Theatrum anatomicum – ciało jako widowisko w: Teatr 3/2017 [dostęp: 24.07.2024]
  2. Radosław Grześkowiak, Publiczna sekcja zwłok jako wydarzenie towarzyskie, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie [dostęp: 23.07.2024]
  3. Renesansowe lekcje anatomii [dostęp: 23.07.2024]
  4. Teatry Anatomiczne, Muzeum Historii Medycyny WUM [dostęp: 23.07.2024] 
POPUL/SP/0093/2023/01
Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II"
Logo Rzeczypospolitej Polskiej Logo programu Logo ministerstwa nauki