Niech (nie) żyją zarazki!
Przed przełomowymi odkryciami Ludwika Pasteura i Roberta Kocha zasady higieny stosowane w placówkach ochrony zdrowia pozostawiały bardzo wiele do życzenia. Nawet po zidentyfikowaniu groźnych mikrobów część lekarzy była dość sceptyczna i nie uważała za konieczne choćby mycia rąk po każdym przeprowadzonym zabiegu.

Operacje wykonywano więc w surdutach i melonikach, gołymi rękami. Lekarze swobodnie przemieszczali się pomiędzy oddziałami, często zahaczając o prosektorium, gdzie przeprowadzali sekcje. Obecne na ich rękach drobnoustroje wędrowały następnie do kolejnych pacjentów. Sytuacji nie poprawiał dominujący do połowy XIX wieku pogląd, że choroby są wywoływane przez „morowe” powietrze. 

W walce o zdrowie publiczne konieczna była rewolucja. Zwrócono więc uwagę na zarazki. Mikroorganizmy były obserwowane przez naukowców już wcześniej – w XVII wieku Antoni van Leeuwenhoek jako pierwszy dostrzegł je przy użyciu mikroskopu, choć nie rozumiał jeszcze ich biologicznej roli. Dopiero teoria, którą rozwinęli wspomniani na początku naukowcy, Louis Pasteur i Robert Koch, wyjaśniła, że mikroorganizmy są odpowiedzialne za wiele chorób. To odkrycie ostatecznie zmieniło podejście do higieny i leczenia.

 Ilustracja przedstawia Louisa Pasteura i Roberta Kocha w symbolicznym środowisku naukowym, wokół pełno naczyń laboratoryjnych. Jeden z mężczyzn w białym fartuchu siedzi przy mikroskopie, drugi stoi za jego plecami.
Ilustracja przedstawia Louisa Pasteura i Roberta Kocha w symbolicznym środowisku naukowym. Przygotowano z użyciem sztucznej inteligencji.

 

A w wielkim skrócie było tak:

Pracując w laboratorium, Louis Pasteur - francuski chemik i mikrobiolog - odkrył, że fermentacja i choroby zakaźne są spowodowane przez mikroorganizmy. Jego prace nad pasteryzacją (procesem niszczenia mikroorganizmów przez podgrzewanie płynów) i szczepionkami na wściekliznę oraz wąglik były kamieniami milowymi w walce z chorobami zakaźnymi.

Z kolei niemiecki lekarz i mikrobiolog Robert Koch zidentyfikował konkretne bakterie wywołujące gruźlicę i cholerę. Odkrył również bakterię wąglika. A jego metody izolacji i hodowli bakterii stały się podstawą nowoczesnej mikrobiologii.

Prawdziwa rewolucja w medycynie nadeszła jednak wraz z pracami Josepha Listera. To on wprowadził praktyki antyseptyczne w chirurgii, stosując kwas karbolowy do dezynfekcji narzędzi, ran i rąk. Jego prace znacznie zmniejszyły śmiertelność pooperacyjną. Lister był pionierem stosowania środków antyseptycznych, co stało się standardem w nowoczesnej chirurgii. 


Karolina Bojarczuk/UMLub

Bibliografia: 

  1. Meyer Friedman, Gerald W. Friedland , Krótka historia medycyny, 2022, str. 66-93.
  2. Thomas Goetz, Cudowny lek. Robert Koch, Ludwik Pasteur i prątki gruźlicy, 2015.
  3. Lindsey Fitzharris, Rzeźnicy i lekarze: makabryczny świat medycyny i rewolucja Josepha Listera, 2021.
POPUL/SP/0093/2023/01
Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II"
Logo Rzeczypospolitej Polskiej Logo programu Logo ministerstwa nauki