William Harvey i krążenie krwi
Bazując na dokładnych badaniach anatomicznych i eksperymentach na żywych zwierzętach, William Harvey dał początek niezwykle ważnemu odkryciu, które unieśmiertelniło go na wieki. To właśnie ten angielski lekarz, o osobowości naukowca, konsekwentny w działaniu, a zarazem ostrożny w osądach, odkrył krążenie krwi.

Krew jest w stanie bezustannego ruchu, a serce niczym pompa tłoczy ją w zamkniętym układzie naczyń krwionośnych - tak można by sparafrazować twierdzenie leżące u podstaw jego teorii. Teorii dającej kres dotychczasowym wpływom Galena, które na długie wieki zdominowały wiedzę o fizjologii i anatomii. Jak chociażby zagadnienie dotyczące produkcji krwi, która miała powstawać w wątrobie, a potem być zużywana przez organizm.

Harvey, mając na uwadze wyniki obserwacji poprzedników, nie krytykował ich wprost, a konsekwentnie zbierał dowody na poparcie swoich wniosków. Wyniki badań opublikował w dziele “De motu cordis” w 1628 roku. Opisał w nim anatomię i działanie przedsionków, komór, tętnic, żył i zastawek serca, dowodząc, że te ostatnie umożliwiają przepływ krwi tylko w jednym kierunku, i właśnie w tej pracy ogłosił swoje największe odkrycie. Wskazał na dwa odrębne, lecz współzależne obiegi krwi: duży obieg, zaopatrujący całe ciało oraz mały obieg, związany z płucami. Udowodnił również, że krew krąży w sposób ciągły i że ilość krwi pompowanej przez serce jest zbyt duża, aby mogła być produkowana i używana w sposób, w jaki to wcześniej zakładano. W historii medycyny zapisał się tym samym jako pierwszy człowiek, który opracował poprawną teorię o krążeniu i obiegu krwi w organizmie.

Badania Harvey’a opierały się na precyzyjnych pomiarach i logicznym rozumowaniu, a to, trzeba przyznać, było nowością w ówczesnej praktyce medycznej. 

 Ilustracja układu krążenia z widocznym sercem, naczyniami krwionośnymi i zbliżeniem pokazującym krwinki czerwone w naczyniu krwionośnym.
Ilustracja układu krążenia z widocznym sercem, naczyniami krwionośnymi i zbliżeniem pokazującym krwinki czerwone w naczyniu krwionośnym. 
Źródło: Canva


Karolina Bojarczuk/UMLub


Bibliografia:

  1. Andrzej Kajetan Wróblewski, Jak William Harvey wzburzył krew [online], w „Wiedza i Życie” 10/2014 [dostęp: 26.07.2024]
  2. Paweł Pasieka, Krytyka i obrona wiwisekcji w XVII wieku, w: Ruch Filozoficzny [online], 14 grudzień 2022, T. 78, nr 2, s. 55-74. [dostęp: 26.07.2024]
  3. Meyer Friedman, Gerald W. Friedland, Krótka historia medycyny, 2022, str. 42-56.
  4. Marcin Jabłoński, Wstrzymać płuca, ruszyć serce. Teoria krążenia krwi, która zniszczyła błyskotliwą karierę, [dostęp: 26.07.2024]
POPUL/SP/0093/2023/01
Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki II"
Logo Rzeczypospolitej Polskiej Logo programu Logo ministerstwa nauki